Hydrotherapie

Hydrotherapie wordt veelvuldig toegepast bij de behandeling van honden met orthopedische en neurologische aandoeningen.

Oorsprong

Het woord hydrotherapie is afgeleid van het Griekse woord hydor (water) en therapeia (genezing/behandeling). Het gebruik van water wordt al sinds eeuwen in verband gebracht met religie, hygiëne en recreatie. Vanaf de 19de eeuw krijgt de hydrotherapie duidelijk vorm en worden warmtebaden gebruikt voor orthopedische, neurologische en psychiatrische aandoeningen. Eind 20ste eeuw zie je het streven om praktijkervaringen te onderbouwen met onderzoek. Humaan zie je naast hydrotherapie in ziekenhuizen en revalidatiecentra ook de populaire toepassingen van water in de vorm van thermobaden, aquajogging en aquagym.

Eigenschappen van water

Hydrotherapie is gebaseerd op de eigenschappen van water. Water heeft hydrostatische, hydrodynamische en thermodynamische eigenschappen.

Hydrostatische eigenschappen:

  • Wanneer een voorwerp in water wordt ondergedompeld zal dit voorwerp een druk ondervinden van het water. De druk is afhankelijk van de diepte waarop het voorwerp zich in het water bevindt en de dichtheid van het water. De druk heeft invloed op de circulatie en het zenuwstelsel van de hond.
  • Elk lichaam dat in water gedompeld wordt, ondervindt een opwaartse druk, die afhankelijk is van het gewicht van het verplaatste water. Deze opwaartse druk zorgt ervoor dat de hond afhankelijk van de hoogte van het water met minder gewicht loopt of gewichtsloos zwemt. De druk op de gewrichten in de poten vermindert. Tevens worden de opwaartse bewegingen gestimuleerd terwijl de bewegingen tegen deze druk in worden verzwaard. 
  • Elke vloeistof kent oppervlaktespanning. Het doorbreken van de waterspiegel kost extra kracht en beïnvloedt het bewegingspatroon.

Druk op de gewrichten in het water

Hydrodynamische eigenschappen:

  • Door het verschil in dichtheid tussen lucht en water is het voorwaarts bewegen in water vele malen zwaarder dan in lucht. De dichtheid van water is 800 maal groter dan de dichtheid van lucht. Hoe meer oppervlakte onder water en hoe sneller de beweging des te zwaarder de beweging.
  • Afhankelijk van de snelheid van de band zal er een gelijkmatige weerstand door het water geleverd worden en zal bij turbulentie van het water (bv jetstream) het zwemmen en lopen zwaarder worden.
  • Het principe van ‘tail suction’ is van belang bij honden met een verlamde achterhand. Achter de voorhand zal door de beweging een aanzuigende kracht voor de achterpoten ontstaan.
  • Thermodynamische eigenschappen:
    • Warm water geeft primair een verwijding van bloedvaten en secundair een ontspanning van spierweefsel.

Fysiotherapeutisch behandelplan

Hydrotherapie heeft heel veel mogelijkheden. Maar duidelijk moet zijn dat hydrotherapie meer is dan alleen een hond laten zwemmen of in water laten lopen. Bij hydrotherapie moet therapeutisch en met toepassing van trainingsprincipes gebruik gemaakt worden van de mogelijkheden van water. Hydrotherapie zal wanneer het binnen de revalidatie van honden een plaats wil krijgen en behouden, toegepast moeten worden door dierenfysiotherapeuten. Dierenfysiotherapeuten hebben kennis van zaken en kunnen in goed overleg met de verwijzende dierenarts tot een optimaal behandelplan komen. Per behandeling wordt het resultaat van elke training aan de hand van het fysiotherapeutisch onderzoek geëvalueerd. De dierenfysiotherapeut heeft naast de hydrotherapie tevens andere mogelijkheden, denk aan massage, oefentherapie, fysische technieken (apparatuur) en niet onbelangrijk instructies en adviezen aan de eigenaar, om het herstel van de hond te bevorderen.

Wat is een aquatrainer

De dierenfysiotherapeuten van de Vakgroep Hydrotherapie Hond maken voor de hydrotherapie gebruik van een aquatrainer. Een aquatrainer is een roestvrijstalen bak die gevuld wordt met water. De bodem van de bak is uitgerust met een loopband. Door gebruik te maken van de aquatrainer kan de hond gecontroleerd bewegen. De hoogte van het water, de snelheid van de loopband en de temperatuur van het water zijn variabel en onafhankelijk van elkaar in te stellen. Deze variabelen zijn samen met de tijdsduur van de training en de pauzes meetbaar, zodat voor elke hond een ideaal trainingsprogramma samengesteld kan worden.

Indicaties voor de aquatrainer

Met hydrotherapie kunnen de volgende behandeldoelen gerealiseerd worden:

  • Verbeteren coördinatie
  • Verbeteren stabiliteit
  • Spierversterken
  • Verbeteren mobiliteit
  • Verbeteren sensibiliteit
  • Verbeteren uithoudingsvermogen
  • Verbeteren welbevinden (door verminderen pijn)
  • Afname zwellingen en oedeem

Concreet betekent dit dat training in de aquatrainer zinvol is bij onder andere:

  • Slijtageklachten
  • Ouderdomsklachten (artrose)
  • Rugklachten, zoals spondylose, lumbosacrale instabiliteit, hernia (na operatie of na rustperiode zonder operatie)
  • Spier-, pees- en gewrichtsblessures
  • Operaties aan het bewegingsapparaat (LPA,LPC,TPLO, andere kruisbandvervangende technieken, total hip, kop/halsresectie, fracturen, amputaties)
  • Aangeboren/erfelijke afwijkingen (HD, patellaluxatie graad: 1,2)
  • Reumatische aandoeningen
  • Osteochondrose (OC)
  • Verlammingsverschijnselen
  • Kreupelheden zonder duidelijke oorzaak
  • Overgewicht
  • Verminderde conditie
  • Verminderde sportprestaties
  • Preventie van optreden sportblessures

Kort en Bondig

Revalideren en trainen onder leiding van een dierenfysiotherapeut in de aquatrainer is:

  • Veilig
  • Intensief
  • Specifiek
  • Meetbaar

Deze zaken samen met de specialistische kennis en ervaring van de dierenfysiotherapeuten garanderen een optimaal herstel van de hond.

Aquatraining versus zwemmen

Aan hydrotherapie kan op verschillende manieren vorm gegeven worden. Naast het trainen in de aquatrainer is er de mogelijkheid om met de hond te zwemmen in buitenwater of in een hondenzwembad.

Het zwemmen is als trainingsprikkel niet exact te doseren, de snelheid van de zwembeweging wordt door de hond bepaald en is niet meetbaar en daardoor niet herhaalbaar. De enige variabele waarop gestuurd kan worden is de tijdsduur. Daarnaast is de temperatuur van buitenwater vaak te koud. Het trainen in een aquatrainer is exact te doseren.

Bij het zwemmen zal de hond gewichtsloos en zonder loopfunctie getraind kunnen worden. Vooral honden met ernstige rugproblemen en honden die geen stafunctie hebben, zijn geïndiceerd voor zwemmen. Aquatraining vraagt een loopfunctie en een toegestane belasting van ten minste 40%. Eventueel kan een vermindering van de gewrichtsbelasting verkregen worden door gebruik te maken van een tuigje of broekje. Dit hulpmiddel kan aan de stang boven de aquatrainer bevestigd worden.

Het zwemmen is geen functionele trainingsprikkel voor het lopen van de hond: een hond die beter en langer kan zwemmen, hoeft niet beter te lopen. Zwemmen doet geen beroep op de stabiliteit van de poten, aquatraining wel.

Onderzoek heeft aangetoond dat bij het lopen in water de bewegingsuitslag van een gewricht afhankelijk is van de hoogte van het water. Zo kan bewust gekozen worden om een bepaald gewricht beweeglijker te maken. Zwemmen verbetert de buiging van knie en hak.

Ook zijn er praktische verschillen tussen zwemmen en de aquatraining. Wanneer een hond niet wil of kan zwemmen vervalt de mogelijkheid om zwemmen therapeutisch aan te wenden. Het lopen in de aquatrainer is voor de honden geen probleem. Zelfs honden met waterangst kunnen aquatrainen.

Aan het water van een zwembad zullen chemicaliën toegevoegd moeten worden om de pH binnen veilige marges te houden en te desinfecteren. Het water in een aquatrainer kan na elke behandeling ververst worden. Het gebruik van chloor of andere desinfecterende middelen kan daarom beperkt worden tot het na afloop reinigen van de bak en leidingen.

Copyright © 2018. Alle rechten voorbehouden. Disclaimer.